Gölge Tiyatroları

Karagöz Oyununundaki Karakterler

 

Karagöz oyununundaki belli başlı karakterler:

KARAGÖZ: Oyunun hiç şüphesiz başrol oyuncusu Karagöz’dür.
Okumamış bir halk adamıdır. Hacıvat’ın kullandığı yabancı kelimeleri 

anlamaz ya da anlamaz görünüp, onlara yanlış anlamlar yükleyerek  

ortaya çeşitli nükteler çıkarırken bir taraftan da Türkçe dil kuralları ile

yabancı kelimeler kullanan Hacivat ile alay eder. Her işe burnunu sokar,

her işe karışır, sokakta olmadığı zaman da evinin penceresinden uzanarak,

ya da içerden seslenerek işe karışır. Dobra, zaman zaman patavatsız

yapısından dolayı ikide bir zor durumlarda kalırsa da bir yolunu bulup işin

içinden sıyrılır. Çoğu zaman işsizdir, Hacıvat’ın bulduğu işlere girip çalışır.

Değişik oyunlarda rol icabı değişik kıyafetler içinde farklı Karagöz tasvirleri

vardır. Kadın Karagöz , Gelin Karagöz, Eşek karagöz , Çıplak Karagöz ,

Bekçi Karagöz , Çingene Karagöz , Tulumlu Karagöz , Davulcu Karagöz ,

Ağa Karagöz v.s.

 

HACIVAT: Tam bir düzen adamıdır.Nabza göre şerbet verir, eyyamcıdır.Kişisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar.Az buçuk okumuşluğundan dolayı yabancı sözcüklerle konuşmayı sever.Perdeye gelen hemen herkesi tanır, onların işlerine aracılık eder.Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok Karagöz’ü çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar. Değişik oyunlarda rol icabı değişik kıyafetler içinde farklı Hacıvat tasvirleri vardır. Keçi Hacivat, Çıplak Hacivat , Kadın Hacivat ,Kahya Hacivat vb.

 

 

   ÇELEBİ: İstanbul ağzı ile kusursuz bir Türkçe
   konuşur.Bazı oyunlarda zengin bir bey, bazı
   oyunlarda bir mirasyedi, bazı oyunlarda ise
   zevk düşkünü bir çapkındır. Nazik ve çıtkırıldım
   bir tiptir. Elinde şemsiye,çiçek demeti ya da
   baston olan değişik Çelebi tasvirleri vardır.
 

 

 

ZENNE: Karagöz oyunundaki bütün kadınlara genel olarak Zenne denir. Salkım İnci, Şallı Natır, Nuridil, Dimyat Pirinci, Şekernaz, Yedi dağın çiçeği Hasırasıçtının kızı Rabiş, Cemalifer, Hürmüz Hanım, Dürdane Hanım, Şetaret (Arap halayık), Dilber, Nâzikter.

   BEBERUHİ: Altıkulaç Beberuhi lakabıyla anılır.
   Yaşı büyük aklı küçük idiot bir tiptir.

 

 

  

 
 

 

TUZSUZ DELİ BEKİR: Bir elinde içki şişesi, bir elinde tabanca ya da kama vardır. Olayların karmaşıklaştığı anda gelip kaba kuvvetle olayı çözer.

 

MATİZ: Matiz çingenece sarhoş demektir. Matiz, sarhoş, külhanbeyi tiplerinin hepsi yaklaşık olarak aynı tiplerdir.(Bekri Mustafa, Bekri Veli, Sakallı Deli, Hımhım Ali, Hovarda Çakır, Kırmızı Suratlı Bakır, Burunsuz Mehmet, Çopur Hasan, Cingöz Mustafa)

 

 

 

  HİMMET: Kastamonu’lu Himmet olarak da geçer.
  Sırtında baltası vardır.Kaba saba bir tiptir.Karagöz
  oyunlarının en iri tasviridir.Yaklaşık 50 cm boyundadır.

 

 

 

 
 

 

TİRYAKİ: Afyon yutup pineklemekle ömür geçiren, olayın en can alıcı yerinde uyuklayan bir tiptir. (Nokra çelebi)

 

 

 

  LAZ: Karadenizli, çabuk çabuk konuşan ağzı
  kalabalık bir tiplemedir.

ACEM: Halıcılıkla uğraşan zengin İranlı tipleme.

 

  Çengi: Karagöz oyunun sonunda çıkıp oynar.
  Adı genellikle “çengi kız” veya “Afet”tir.

 

Rumelili (Muhacir): Uğraşı pehlivanlık ve arabacılıktır. Pehlivanlığıyla övünür ama yenilince mızıkçılık eder. Adı çoğu kez “Hüsmen Ağa”dır. Trakya şivesiyle konuşur.

   Kayserili: Adı Mayısoğlu’dur, çoğu kez
   kolunda yumurta sepeti bulunur, pastırmacı
   yada bakkaldır, Kayserili şivesiyle konuşur.

Arnavut: Cahildir ama ataktır, kabadayılık taslar fakat sıkıya gelince kaçar. Bahçıvanlık, ciğercilik, koruculuk, bozacılık, celepçilik yapar. Çabuk sinirlenir bu yüzden de sık sık tabancasına davranır.

 

   Arap: “Ak Arap” veya “Kara Arap” olarak iki
   türlüdür. Kına, kahve, fıstık satıcılığı veya
   devecilik yapar, halayık veya uşak olur.

 

 

 

 

 

 
Bunların dışında Osmanlı imparatorluğu döneminde yaşayan her tip Karagöz oyunlarında yerini almıştır.Bu tiplerin başlıcaları şunlardır.

BOLULU AŞÇI, RUM, KAYSERİLİ, RUMELİLİ, KÜRT, YAHUDİ, ARNAVUT(MESTAN AĞA, BAYRAM AĞA, CELO AĞA, RECEP AĞA, ŞABAN AĞA, RAMAZAN AĞA), ÇERKEZ, ACEM(PÜSER, NÖKER), AK ARAP (HACI FiTİL, HACI KANDİL, HACI ŞAMANDIRA) ZENCİ ARAP, AK ARAP, ERMENİ, AYVAZ SERKİS, FRENK, İMAM, HAHAM, DOKTOR, KÜLHANCI, KİLCİ, PİŞEKAR, KAVUKLU, SÜNNETÇİ, HOKKABAZ, ÇENGİ, KÖÇEK, CAMBAZ, DENYO, SOYTARI, CAZULAR, CURCUNABAZLAR, TULUMBACILAR, CİNLER, AŞIK HASAN, İSKELE KAHYASI, FERHAT, CANAN, TAHİR, ÇİNGENE, KARAGÖZ’ÜN OĞLU-(YAŞAR), HACIVAT’IN OĞLU-(SİVRİKOZ), HACIVAT’IN KIZI, DEDİĞİGİBİ, TAVTATİKÜTÜPATİ, DEMELİ, SEYMENLER, ZÜHRE’NİN BABASI, ŞİRİN’İN ANNESİ, BOK ANA, HIMHIM, KEKEME, DELİLER, DANSÖZ v.s.